Blogg: Paven og ateistene

Postet: 28. mai 2013  Emner: , , , ,      kommentarer

I morgenmessen fra residensen i Roma onsdag 22. mai, talte pave Francis over Markus 9,38-40 (der Jesu disipler forteller om sin negative reaksjon på at en som var utenfor deres rekker, hadde gjort gode gjerninger i Jesu navn).

Følgende avsnitt av talen, oversatt fra engelsk av undertegnede, vakte betydelig oppmerksomhet: Paven sier: «Herren har frelst oss alle, alle, ved Jesu blod: hver og en av oss, ikke bare katolikker, alle!» Så legger paven inn et spørsmål fra en imaginær samtalepartner: «Ateistene også?». Og paven svarer selv slik: «Til og med ateistene. Alle! Og dette blodet gjør oss til Guds barn av første klasse! Vi er skapt i Guds bilde, og Kristi blod har frelst oss alle. Og vi har alle en plikt til å gjøre det gode.» (…) «Men jeg tror ikke, jeg er en ateist», protesterer den innbilte samtalepartneren. «Men gjør det gode. Vi finner et møtepunkt der», svarer pave Francis(http://en.radiovaticana.va/news/2013/05/22/pope_at_mass:_culture_of_encounter_is_the_foundation_of_peace/en1-694445). Paven er, basert på det bibelavsnittet han har valgt seg ut, opptatt av at alle har mulighet til å gjøre gode gjerninger. Men det som vakte oppsikt, var henvisningen til ateistene. Mange tolket det som om paven her sier at frelsen ikke er avhengig av troen. Og det må da også være lov å si at han i beste fall er uklar på dette punktet.

Nå skal vi være forsiktig med nødvendigvis å tillegge pave Francis’ ord vesentlig mer vekt enn andre mennskers uttalelser, men 1,2 milliarder katolikker regner uansett denne mannen som sin åndelige leder.

Da jeg for noen dager siden la en link til pavens tale ut på min Facebook-profil, kommentere en god og klok venn av meg det slik: «Meiner han at alle er frelste i den forstand at alle kjem heim til Gud til slutt, eller understrekar han at Jesus døydde for alle?» Dette er da også saken i et nøtteskall (at Gud kan frelse mennesker som ikke er katolikker, er åpenbart, så det bruker vi ikke tid på!)

Anne Bente Hadland, som tilhører dominikanerinnenes fellesskap på Katarinahjemmet i Oslo (og beskriver seg som novisemester og underpriorinne der), kommenterer pavens tale på bloggen sin (http://annebentehadland.wordpress.com/2013/05/24/paven-og-ateistene/). Her viser hun (, via dokumentet Lumen Gentium fra Det annet vatikankonsil) blant annet til 1. Timoteusbrev 2,4, hvor det heter om Gud: «han som vil at alle mennesker skal bli frelst og komme til sannhets erkjennelse». Og la det være helt klart: Jesus døde for alle mennekser, og hans frelsesverk er tilstrekkelig for alle (se også 1. Johannes 2,2).

Men vi må ta med utdypningen i kap. 4,10 i 1. Timoteusbrev: «For vi har satt vårt håp til den levende Gud, han som er alle menneskers frelser, mest deres som tror» (min understrekning). For at Jesu offerdød skal få virkning for den enkelte av oss, må vi med andre ord ta imot dette budskapet – evangeliet, de gode nyhetene – i tro (se for eksempel også det mest kjente av alle bibelvers – Johannes 3,16 (kalt Den lille bibel).)

Det er ingen grunn til å la seg forvirre på dette punktet – heller ikke av pavens tale 22. mai 2013.

Blogg: Evangelisten og saknet

Postet: 22. mai 2013     kommentarer

Søndag 19. mai, på pinsedag, viste NRK1 dokumentarfilmen «Predikanten». Den portretterer no 87 år gamle Finn Kleppe, som reiste med evangeliet for De Frie Evangeliske Forsamlinger i meir enn 60 år. Filmen er laga av Kleppe si dotter, Elisabeth Kleppe (37), og det gjer den jo ikkje mindre interessant.

Personleg synest eg det sterkaste med filmen er når dottera snakkar med faren om saknet familien kjende på medan faren var ute med Ordet, kanskje i månader om gongen. Heime sat ei dotter som lengta etter far sin. At dedikasjonen lyder «til mamma» seier vel også noko om at det var fleire som kjende på saknet

Heilt i starten av filmen får me denne dialogen mellom dei to (teksta av NRK):

E: – Sakna du oss når du var på reise?

F: – Ja… Det veit eg ikkje. Eg var ikkje så veldig til å tenkje på heimen når eg var på reise. Sjølvsagt, det er jo naturleg, men ein er oppteken med sitt yrke.

E: – Det synest eg er litt rart, for vi sakna jo deg veldig.

F: – Ja.

Svara til Finn Kleppe kan vera vanskelege å ta inn over seg, òg for underteikna som kjenner miljøet. Til avisa Vårt Land seier Elisabeth Kleppe at ikkje alle likar at ho har fortalt om dei vanskelege konsekvensane av dei vala hennar far og andre predikantar gjorde. For min del tenkjer eg at det må me tola.

– Men det har også kome mennske bort til meg og takka for at eg har snakka om akkurat det. Eg opplever at mange kjenner seg igjen i den nokre gonger såre relasjonen mellom voksne barn og foreldre, der ein kanskje ikkje klarer å snakka saman om det som betyr noko medan ein enno har tid, seier filmskaparen til avisa.

Sjølv forklarer ho det slik i filmen: – For fem år sidan blei eg mor. Då forstod eg at livet har ein ende. Eg blei redd for at far skulle døy før eg visste meir om livet hans. Eg var redd for å vera mor utan å vera dotter. Redd for at han skulle bli borte og gløymd.

Ho treng å forstå livsvalet til faren, seier ho. Difor tek ho han med på ei reise i hans bedehusland – «for å sjå kva som står igjen etter eit langt liv i Guds teneste». På dette punktet får ho ro etter kvart som dei møter menneske som sat under talarstolen til faren eller opplevde han som gjest i heimen deira: «Eg er glad for å sjå at pappa har sett spor etter seg hos andre. At dei har gode minne, at han har betydd noko. Eg finn ei meining i det. Ein arv etter han som ikkje forsvinn.»

Og omkring halvvegs i filmen kjem far og dotter inn på det såre temaet igjen, og då er svara frå Finn Kleppe meir nyansert:

E: -Ville du ha gjort noko annleis viss du skulle levd om igjen?

F: – Det er alltid det med eit menneskeliv at det er ting du ikkje synest er så vellukka og godt som det kunne vore, som du ser i ettertid. Men eg ville ha vore evangelist (Finn Kleppe omtalar seg sjølv i filmen konsekvent som «evangelist», ikkje «predikant», min merknad).

E: – Det har vore eit stort sakn at du var så mykje vekke.

F: – Det er klart. Det ser ein i ettertid. Det har eg høyrt av andre også. Men i ungdommen tenkjer ein ikkje alltid på det. Det var så langt å reise. Det var ein annan slags kommunikasjon då.

E: – Du blir prega av det når du veks opp med ein pappa som er så mykje borte.

F: – Ja, men å rette det opp igjen er jo svært vanskeleg, umogleg. Ein kan prøve, men det blir jo ikkje heilt det same. Slik var det. Dessverre.

Personleg blei eg litt letta då eg høyrte dette. For eg kan godt forstå at Elisabeth Kleppe synes det er vanskeleg å skjøna at faren «ikkje ville vera ein større del av vår barndom og oppvekst», som ho utrykkjer det i filmen. Samstundes kan eg eg skjøna kallstanken som har prega Finn Kleppe alle desse åra, men mellom anna med tanke på tv-sjåarar som ikkje kjenner dette miljøet, var det godt å registrera at det var plass til saknet hos evangelisten òg.

Utan direkte samanlikning, verken med Finn Kleppe eller predikantar generelt: Laurdag 11. mai skrev avisa Vårt Land at risikoen for samlivsbrudd aukar med 40 prosent i familiar der far eller mor langpendlar, særleg i familiar med små barn. Det er forskar Erika Sandow ved Umeå Universitet som har funne ut dette. Ho meiner det er «klart utfordrande» for barn å ha foreldre som er mykje borte:

– Derfor er det viktig at pendlingen blir eit prosjekt som heile familien er med på og gjerne diskuterer i forkant, seier Sandow til avisa.

Det var det visst mindre av i familien Kleppe, skal me tru Elisabeth: Faren fekk kallet frå Gud då han var 16 år, og han byrja på det som skulle bli ei livsreise, åtte år seinare. «Han har gjort sitt val, som vi i familien ikkje fekk bestemma,» seier ho i filmen.

Den nemnde forskaren, Erika Sandow, rår pendlarpar til å tenkja grundig gjennom kva som er viktig i forholdet deira og på kva dei skal gjera for å halda oppe nærhet og kommunikasjon trass i lange avstander. Sandow meiner òg at arbeidsgjevarar kan gjera slitasjen mindre ved i tilby tilsette kurs i samliv og kommunikasjon. Til dømes nyttar Forsvaret seg av kurstilbod frå Modum Bad.

«Slik var det. Dessverre», oppsummerte Finn Kleppe samtalen om saknet. Slik er det ikkje lenger. Reisande predikantar i dag går i turnus, som i så mange andre yrke, med veker «på» og «av». Og heldigvis for det – både med tanke på dei sjølv og på familien.

For ordens skuld: Eg er sjølv halvvekependlar, har jobba i skiftordning og har vore fritidsforkynnar i om lag ti år.

 

 

 

Dagens bibelord - Matt 8,5-13

5 Da Jesus gikk inn i Kapernaum, kom en offiser til ham og ba om hjelp. 6 «Herre», sa han, «tjenestegutten min ligger lam hjemme og har store smerter.» 7 Jesus sa: «Jeg skal komme og helbrede ham.» 8 Offiseren svarte: «Herre, jeg er ikke verdig til at du kommer inn under mitt tak. Men si bare et ord, så vil tjenestegutten min bli helbredet. 9 For jeg står selv under kommando og har soldater under meg. Sier jeg til én: ‘Gå!’ så går han, og til en annen: ‘Kom!’ så kommer han, og til min tjener: ‘Gjør dette!’ så gjør han det.» 10 Jesus undret seg da han hørte dette, og han sa til dem som fulgte ham: «Sannelig, jeg sier dere: En slik tro har jeg ikke funnet hos noen i Israel. 11 Det sier jeg dere: Mange skal komme fra øst og fra vest og sitte til bords med Abraham og Isak og Jakob i himmelriket. 12 Men rikets barn skal kastes ut i mørket utenfor, der de gråter og skjærer tenner.» 13 Til offiseren sa Jesus: «Gå! Det skal skje, slik du trodde.» Og tjenestegutten ble frisk i samme stund.

Matt 8,5-13
 Da Jesus gikk inn i Kapernaum, kom en offiser til ham og ba om hjelp.
Les mer